Futbolda kafa vuruşlarının yarattığı risk, aslında boksörlerde görülen ve “yumruk sarhoşluğu” olarak bilinen durumla benzerlik taşıyor. 1928’den bu yana boksörler için bilinen bu tehlike, Jeff Astle gibi efsane futbolcuların erken yaşta demans nedeniyle hayatını kaybetmesiyle futbol dünyasının da ana gündemi haline geldi.
CTE Nedir? Neden Sadece Sporcularda Görülüyor?
Kronik Travmatik Ensefalopati (CTE), tekrarlanan kafa travmaları sonucu beyinde ‘tau’ adı verilen anormal proteinlerin birikmesiyle oluşuyor. Glasgow Üniversitesi’nden nöropatolog Willie Stewart, bu hastalığın neredeyse sadece kafa darbesi öyküsü olan sporcularda görüldüğünü vurguluyor.
İstatistikler Korkutucu: Defans Oyuncuları Daha Çok Risk Altında
Yapılan kapsamlı araştırmalara göre eski profesyonel futbolcuların;
-
Alzheimer hastalığına yakalanma olasılığı 5 kat,
-
Motor nöron hastalığına (ALS) yakalanma olasılığı 4 kat,
-
Parkinson hastalığına yakalanma olasılığı ise 2 kat daha fazla.
Özellikle kafa vuruşunun sık yapıldığı defans bölgelerinde risk tavan yaparken, kalecilerde bu oran genel nüfusla benzer seyrediyor.
Beynin “Bağlantı Kabloları” Kopuyor
Columbia Üniversitesi’nden Prof. Michael Lipton’un MR çalışmaları, kafa vuruşunun beynin orbitofrontal korteks bölgesindeki beyaz maddeye zarar verdiğini gösteriyor. Beynin “bağlantı kabloları” olan aksonlar, darbe anındaki ani ivmelenme ile gerilip bükülüyor. Topun kafaya çarpması kafatasını kırmasa da, jelatin kıvamındaki beynin kafatası içinde sarsılmasına ve hücre seviyesinde deformasyona neden oluyor.
Çözüm Ne? Antrenmanlarda “Sıfır Kafa” Politikası
Uzmanlar, bir futbolcunun kariyeri boyunca yaptığı ortalama 70 bin kafa vuruşunun büyük çoğunluğunun antrenmanlarda gerçekleştiğine dikkat çekiyor. İngiltere’de gençler için getirilen kafa vuruşu yasağı ve antrenmanlardaki kısıtlamalar, gelecekteki demans vakalarını önlemek adına atılan en somut adımlar olarak görülüyor.
