Tam yağlı süt ürünleri uzun yıllardır kalp ve damar sağlığı açısından sınırlandırılması önerilen gıdalar arasında yer alıyordu. Ancak İsveç’te gerçekleştirilen yeni bir bilimsel çalışma, yağ oranı yüksek peynir ve kremanın demans riskiyle ilişkili olabileceğine dair dikkat çekici bulgular ortaya koydu.
Lund Üniversitesi’nden beslenme epidemiyoloğu Emily Sonestedt öncülüğünde yürütülen araştırma, bazı tam yağlı süt ürünlerinin sanılanın aksine beyin sağlığı açısından olası koruyucu etkiler gösterebileceğini öne sürüyor. Bu durum, süt ürünleri ve yağ tüketimine dair yerleşik görüşleri yeniden gündeme taşıdı.
Araştırmanın kapsamı neydi?
Çalışma, 1990’lı yılların başından itibaren 27 bini aşkın bireyin sağlık ve beslenme verilerini ortalama 18 yıl boyunca izledi. Katılımcılar 45–73 yaş aralığındaydı ve tamamı İsveç’te yaşıyordu.
Katılımcıların beslenme düzenleri;
-
Ayrıntılı beslenme anketleri
-
Yüz yüze görüşmeler
-
Yedi günlük besin tüketim kayıtları
aracılığıyla değerlendirildi. Daha sonra İsveç Ulusal Hasta Kayıt Sistemi kullanılarak, yıllar içinde demans tanısı alan bireyler tespit edildi.
Peynir tüketimi ile demans arasında nasıl bir ilişki bulundu?
Araştırma sonuçlarına göre:
-
Günlük 50 gramdan fazla tam yağlı peynir tüketenlerde demans görülme oranı yaklaşık %10 seviyesinde kaldı.
-
Günlük 15 gramdan az peynir tüketenlerde ise bu oran %12,5’in üzerine çıktı.
Diğer bir ifadeyle, daha fazla tam yağlı peynir tüketimi ile daha düşük demans riski arasında bir ilişki gözlemlendi. Sigara, alkol kullanımı, vücut kitle indeksi, tansiyon, eğitim düzeyi ve diyabet gibi faktörler hesaba katıldığında bile bu ilişkinin korunduğu belirtildi.
Araştırmacılara göre tam yağlı peynir tüketenlerde genel demans riski yaklaşık %13, vasküler demans riski ise %29 daha düşük bulundu.
Krema tüketimi de incelendi
Çalışma yalnızca peynirle sınırlı kalmadı. Tam yağlı krema tüketimi de analiz edildi. Günlük 20 gram veya daha fazla krema tüketen bireylerde, hiç tüketmeyenlere kıyasla demans riskinin %16 daha düşük olduğu gözlemlendi.
Ancak dikkat çeken bir nokta var: Bu olumlu ilişki yalnızca tam yağlı süt ürünlerinde görüldü. Az yağlı süt ürünlerinde benzer bir etki tespit edilmedi.
Uzmanlar neden temkinli?
Araştırma umut verici bulgular sunsa da, bilim insanları sonuçların kesin bir neden-sonuç ilişkisi kurmadığını vurguluyor. Çalışma gözlemsel olduğu için “tam yağlı peynir demansı önler” demek mümkün değil.
Ayrıca araştırmanın yalnızca İsveç’te yapılmış olması da önemli bir sınırlılık olarak görülüyor. İsveç’te süt ürünlerinin besin içeriği, hayvanların beslenme şekli ve tüketilen peynir türleri diğer ülkelerden farklılık gösterebiliyor.
Harvard T.H. Chan Halk Sağlığı Okulu’ndan Walter Willett ise, elde edilen sonuçların istatistiksel olarak sınırda olduğunu ve çok sayıda gıdanın incelenmiş olmasının tesadüfi sonuçlara yol açabileceğini belirtiyor.
Sonuç: İlgi çekici ama kesin değil
Araştırma, tam yağlı peynir ve kremanın beyin sağlığıyla ilişkisini anlamak adına önemli bir başlangıç olarak görülüyor. Ancak uzmanlara göre bu bulgular, söz konusu gıdaların doğrudan demansı önlediğini kanıtlamak için yeterli değil.
Araştırmayı yürüten ekip de daha net sonuçlar elde edilebilmesi için farklı ülkelerde, daha kapsamlı çalışmaların yapılması gerektiğini vurguluyor.
KAYNAK: Neurology
