Milli Savunma Bakanlığı (MSB), Türkiye’nin Karadeniz’e yönelik güvenlik anlayışı ve NATO karargahlarına ilişkin açıklamalarda bulundu. Bakanlık kaynakları, haftalık basın bilgilendirme toplantısında gazetecilerin sorularını yanıtladı.
Bakanlık, bir siyasi parti genel başkanının düşen C-130 uçağımızla ilgili asılsız iddialarına ilişkin olarak: “Türk Silahlı Kuvvetlerimizi hedef alan ve siyasi saiklerle yapılan açıklamalar, kamuoyunu yanıltmaya yönelik açık bir dezenformasyondur. Hiçbir somut veriye dayanmayan söz konusu ifadeler, TSK’yı kamuoyunda yıpratmaya yönelik asılsız iddialar içermekte, yapılan resmî açıklamalar kasten çarpıtılmaktadır. Özellikle Azerbaycan-Gürcistan sınırında düşen ve 20 kahraman silah arkadaşımızın şehit olduğu olayla ilgili, şehit sayımızın dahi yanlış ifade edildiği vahim ve dayanaktan yoksun ifadeler art niyetli bir yaklaşımın ürünüdür. Düşen C-130 uçağımız ile ilgili olarak derhâl başlatılan teknik inceleme tüm boyutlarıyla ve titizlikle yürütülmektedir. Hazırlanacak nihai rapor, ilgili süreçlerin tamamlanmasının ardından kamuoyu ile şeffaf bir şekilde paylaşılacaktır. Konuya ilişkin suç duyurusunda bulunulmuş ve yasal işlem başlatılmıştır. Millî güvenliğimizi ilgilendiren konularda somut delillere dayanmayan mesnetsiz iddia ve ithamlara, spekülatif ve manipülatif açıklama ve yorumlara itibar edilmemesi, yapılacak resmî açıklamaların dikkate alınması büyük önem taşımaktadır” değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye’nin Karadeniz’e Yönelik Güvenlik Anlayışı ve NATO Karargahları
MSB, Türkiye’nin Karadeniz’e yönelik temel stratejisini şu şekilde açıkladı: “Bölgesel sahiplik ilkesi ve Montrö Sözleşmesi’nden taviz verilmesi söz konusu değildir. Bütün çalışmalar buna göre yapılmaktadır. Türkiye’nin Karadeniz’e yönelik güvenlik anlayışı; Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin sağladığı denge ve istikrarın korunmasına, bölgesel sahiplik ilkesi doğrultusunda Karadeniz’e kıyıdaş ülkelerin öncelikli rol üstlenmesine dayanmaktadır. Bu yaklaşım sayesinde Karadeniz, geçmişte olduğu gibi günümüzde de geniş çaplı bir çatışma alanına dönüşmemiştir. Türkiye, Rusya-Ukrayna savaşı sürecinde Montrö hükümlerini kararlılıkla uygulayarak çatışmanın deniz boyutuna yayılmasını önlemiştir. Karadeniz’de artan jeopolitik rekabet ve güvenlik risklerine rağmen ülkemiz, bölgedeki istikrarın korunması, gerilimin tırmandırılmaması ve güvenliğin öncelikle kıyıdaş ülkeler tarafından sağlanması yönündeki tutumunu sürdürmektedir. Bu doğrultuda Türkiye, Karadeniz’in bir rekabet alanına dönüşmesini engellemeye yönelik inisiyatif almaya devam etmekte ve bölgesel güvenlik mimarisinin korunmasında aktif rol üstlenmektedir.”
Ukrayna Gönüllüler Koalisyonu Deniz Unsur Komutanlığı
MSB, “Ukrayna Gönüllüler Koalisyonu Deniz Unsur Komutanlığı” ile ilgili soruya şu yanıtı verdi: Rusya-Ukrayna Savaşı’nın anlaşmayla sona ermesi durumunda alınacak güvenlik düzenlemelerine yönelik planlamaların yürütüldüğü ve hâlihazırda 33 ülkenin katılma isteğini beyan ettiği “Ukrayna Gönüllüler Koalisyonu”, NATO ile ilişkili olmayan çok uluslu bir girişimdir. Bu girişim kapsamında oluşturulan Çok Uluslu Ukrayna Kuvveti (MNF-U), Fransa’da (Paris) çekirdek personel ile teşkil edilen operatif karargâh üzerinden yönetilmesi planlanmaktadır. Bu kuvvetin Deniz Unsur Komutanlığı (MCC) görevi, güvenlik ve istikrarın korunması, bölgesel sahiplik ilkesinin sürdürülmesi ve Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile tesis edilen dengenin muhafazası amacıyla ülkemiz tarafından yürütülecektir.
Bu doğrultuda, 15-16 Nisan 2025 tarihlerinde Ankara’da gerçekleştirilen toplantıda, Türkiye’nin deniz boyutundaki planlama faaliyetlerine liderlik etmeyi sürdürmesi ve Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin ortaya koyduğu hukuki çerçevenin planlamalarda esas alınması hususlarında mutabakata varılmıştır. Deniz Unsur Komutanlığı Karargâhı, 25 Ağustos 2025 tarihinden itibaren tamamı Türk personelden oluşan çekirdek kadro ile teşkil edilmiştir. Deniz Unsur Komutanlığına 14 ülke katkı beyanında bulunmuştur ancak deniz platformlarına yönelik katkılar sadece kıyıdaş ülkeler olan Türkiye, Romanya ve Bulgaristan tarafından sağlanacaktır.
Mayın Karşı Tedbirleri
Türkiye öncülüğünde Romanya ve Bulgaristan tarafından oluşturulmuş, NATO kuvvet yapısı dışında kalan bir girişimdir. Söz konusu görev kuvveti, 11 Ocak 2024 tarihinde imzalanan mutabakatla kurulmuş ve 1 Temmuz 2024’te ilk aktivasyonu ilan edilmiştir. Temel görevi Karadeniz’de mayın arama faaliyetleri icra etmek ve kritik sualtı altyapılarının güvenliğine katkı sağlamak olan bu yapı, katılımcı ülkelerin millî mayın arama gemileriyle faaliyet göstermekte; komuta ve karargâh görevi altı aylık rotasyonlarla üç ülke arasında dönüşümlü olarak yürütülmektedir. Hâlihazırda görev kuvveti, ülkemiz tarafından komuta edilen 9’uncu aktivasyon periyodunu icra etmektedir.
NATO Karargahları
MSB, NATO karargahları ile ilgili olarak, Türkiye’nin 1952’de NATO’ya üye olduğunu, İttifakın en büyük ikinci ordusuna sahip olduğunu ve NATO komuta ve kuvvet yapısında önemli görev ve sorumluluklar üstlendiğini hatırlattı. NATO’nun Savunma ve Caydırıcılık Konsepti’ne uygun olarak 2020’den itibaren plan ve komuta kontrol sistemlerinde değişikliğe gidildiği, stratejik ve bölgesel planların hazırlandığı ve bahse konu planları uygulayacak karargâhların tesis edilmesinin öngörüldüğü belirtildi. Bu kapsamda; 2023 yılında Çokuluslu Kolordu Karargah-Türkiye (MNC-TÜR) ve 2024 yılında Birleşik Görev Kuvveti (CTF) Karadeniz kurulması faaliyetlerine başlanmıştır.
Çok Uluslu Kolordu Karargahı
MNC-TÜR ile ilgili olarak MSB, NATO planlarında bölgesel bir Türk Kolordu Karargahı tarafından ülkemizin savunmasının NATO kuvvetleri ile koordineli yürütülmesinin planlandığını ve bahse konu karargahın çok uluslu yapıya dönüştürülmesinin millî makamlarca uygun görüldüğünü açıkladı. Kurulum faaliyetlerinin devam ettiği, sadece çekirdek personel atamalarının yapıldığı ve çokuluslu karargah statüsünün henüz onaylanmadığı ifade edildi.
Hâlihazırda sadece Türk personel görev yapıyor
Deniz harekât alanında planların uygulanabilmesi için 2024 yılında beş adet Birleşik Görev Kuvveti (CTF) kurulması planlandığı, Karadeniz’de kurulacak CTF-Black karargâhının komutası ve ev sahipliğinin bölgesel sahiplik ilkesine göre 2028 yılına kadar Türkiye tarafından üstlenildiği belirtildi. 2028 sonrası kıyıdaş müttefiklerin teklifine göre karargâhın komuta ve ev sahipliği değişebilecektir. Karargâh kurulum faaliyetleri sürmekte olup hâlihazırda sadece Türk personel görev yapmaktadır.
Bilgilerini paylaştığımız üç adet deniz ve bir adet kara karargâhı, Türkiye’nin güvenlik ihtiyaçları ve Karadeniz’e yönelik politik duruşu ile uyumlu olarak teşkil edilmektedir. Türkiye, NATO karar mekanizmasında aktif rol almakta ve oluşturulan yapıları kendi güvenlik öncelikleri doğrultusunda şekillendirmektedir.
