İspanya’daki Aragon Nanobilim ve Malzemeler Enstitüsü (INMA) ve CSIC-Zaragoza Üniversitesi öncülüğünde yürütülen araştırmada, radyoterapinin kanser hücreleri üzerindeki etkisini güçlendiren platin nanoparçacıklar geliştirildi. Çalışmada, parçacıkların hem radyasyonu artırdığı hem de tümör çevresinde lokal olarak oksijen üreterek hipoksiyi azalttığı gözlendi.
Tümör hipoksisi radyoterapinin önündeki engel
Katı tümörler hızlı büyüdükçe damar yapısı bozulur ve içlerinde oksijen eksikliği oluşur. Bu hipoksik ortam, radyasyonun kanser hücrelerinde kalıcı DNA hasarı oluşturmasını zorlaştırır, hücreler kendini onarabilir ve tedaviye direnç geliştirebilir.
Platin nanoparçacıkların iki yönlü etkisi
Araştırmaya göre parçacıklar iki şekilde çalışıyor:
- Fiziksel etki: Platin, yüksek atom numarası sayesinde radyasyonu güçlü şekilde soğuruyor. Bu da radyasyonun tümör hücrelerinde daha fazla DNA hasarı oluşturmasını sağlıyor.
- Kimyasal etki: Platin nanoparçacıklar, tümör dokusunda lokal oksijen üretimini artırarak hipoksiyi azaltıyor ve kanser hücrelerinin radyasyonun zararını onarmasını zorlaştırıyor.
Hayvan deneyleri umut verici
Hayvan modellerinde düşük radyasyon dozlarında bile tümör büyümesinde belirgin yavaşlama gözlendi. Sağkalım süreleri uzadı ve sistemik toksisiteye rastlanmadı. Küçük boyutları sayesinde nanoparçacıklar, vücuttan idrar yoluyla atılarak sağlıklı dokular üzerindeki yan etki riskini düşürüyor.
İnsanlarda kullanım için daha fazla araştırma gerekli
Araştırmacılar, çalışmanın henüz kavram kanıtlama aşamasında olduğunu ve deneylerin yalnızca hücre ve hayvan modellerinde yapıldığını vurguluyor. İnsanlarda uygulanabilirliği için kapsamlı klinik çalışmalar gerekiyor.
Bilim insanlarına göre bu çalışma, radyoterapinin etkinliğini artırmak ve özellikle oksijen yetersizliği nedeniyle tedaviye direnç gösteren tümörler için yeni stratejiler geliştirmek açısından önemli bir adım niteliğinde.
