Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Maliye, teknolojik altyapısını birleştirerek kayıt dışı ekonomiyle mücadelede yeni bir safhaya geçti. Banka hareketleri, beyannameler ve sigorta bildirimlerinin yapay zeka destekli sistemlerle saniyeler içinde karşılaştırıldığı bu yeni dönemde, usulsüz işlemler ağır yaptırımları beraberinde getiriyor. Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, çalışma hayatındaki kritik riskleri ve yasal zorunlulukları tek tek sıraladı.
Sahte Sigorta Emeklilik Hayallerini Bitiriyor
Erdursun’un en dikkat çekici uyarısı, fiilen çalışmadığı halde bir işletmede sigortalı gösterilen kişilere yönelik oldu. Hatır gönül ilişkisi veya bir aracı vasıtasıyla yapılan “sahte sigortalılık” tespit edildiğinde sonuçlar yıkıcı olabiliyor:
-
Günler Siliniyor: Sahte olduğu belirlenen tüm prim günleri iptal ediliyor.
-
Maaşlar Geri Alınıyor: Emekli olmuş kişilerin emekliliği iptal edilerek, bugüne kadar ödenen tüm maaşlar ve sağlık harcamaları yasal faiziyle geri tahsil ediliyor.
-
İşletmeye Ağır Ceza: İşverenler için devlet teşviklerinin kesilmesi ve yüksek meblağlı para cezaları uygulanıyor.
Bordro ve Mesai Ücretlerinde “Banka” Zorunluluğu
Çalışma hayatındaki 45 saatlik haftalık mesai sınırına dikkat çeken Erdursun, ödemelerin şeffaf olması gerektiğini vurguladı. Fazla mesailerin hafta içi %50, pazar günleri ise %100 zamlı ödenmesinin yasal zorunluluk olduğunu hatırlatan uzman, SGK bildirimleri ile banka dekontlarının birebir örtüşmesi gerektiğini ifade etti. Ayrıca, yıllık izin haklarının çalışırken nakde çevrilmesinin yasal bir karşılığı bulunmadığını belirtti.
İşverenlerin “Devamsızlık” Hatası Tazminata Yol Açıyor
İşten çıkarma süreçlerinde yapılan usul hataları, işverenleri haklıyken haksız duruma düşürebiliyor. Erdursun, işe gelmeyen personel için şu prosedürün izlenmesi gerektiğini hatırlattı:
-
Üst üste iki gün veya ayda üç gün devamsızlık durumunda tutanak tutulmalı.
-
Noter kanalıyla ihtar çekilmeli.
-
Personele 6 iş günü içinde savunma hakkı tanınmalı. Bu adımlar atılmadan yapılan fesihler, işvereni kıdem ve ihbar tazminatı ödemeye mahkum edebiliyor.
“Kasadaki Para Benim” Yanılgısı ve Vergi Riskleri
Şirket ortaklarının şahsi harcamalarını şirket kasasından yapmalarının büyük bir risk olduğunu belirten Erdursun, naylon fatura ve yanıltıcı belge kullanımının hapis cezasına kadar uzanabileceğini söyledi. Şirketten para çıkışının yalnızca “huzur hakkı” veya “kar payı” üzerinden, vergileri ödenerek yapılabileceği vurgulandı.
“Vergi Affı Beklemeyin” Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in açıklamalarına atıfta bulunan Erdursun, Türkiye’de vergi aslının silindiği bir “af” sisteminin olmadığını, sadece “yapılandırma” yapılabileceğini hatırlatarak; borçların biriktirilmemesi ve nakit imkanı olanların ödeme yapması gerektiğini tavsiye etti.
