Dünya, insanların ve toplumların dünyayı anlamlandırma biçimlerini yeniden tanımladığı kritik bir kırılma noktasından geçiyor. Sosyolog Dr. Esra Albayrak, Gazze’de yaşananların mevcut uluslararası sistemin ahlaki meşruiyetini bitirdiğini belirterek, sömürgeci zihniyetten gerçek bir özgürleşme (dekolonizasyon) için yol haritası çizdi.
Sömürgecilik 1960’ta Bitmedi: “Yeni Biçimler Edindi”
Albayrak’a göre sömürgecilik, sadece fiziksel işgallerle sınırlı olmayan, zihinlerde ve kurumlarda devam eden yaşayan bir yapı. 19. yüzyılda Malthus ve Darwin gibi isimlerin teorileriyle şekillenen, Rudyard Kipling’in “Beyaz Adamın Yükü” ifadesiyle ahlaki kılıf uydurulan bu süreç, günümüzde insan hakları söylemleri üzerinden “ötekini terbiye etme” aracına dönüştürüldü.
“Siyah Adamın Yükü” Değil, “İnsanın Yükü”
Analizde, dekolonyal söylemin hiyerarşiyi sadece tersine çevirmesinin (Siyah Adamın Yükü demesinin) yeterli olmadığı vurgulanıyor. Albayrak, çözümün bu hiyerarşik mimariyi tamamen terk etmekten geçtiğini belirterek şu çağrıyı yapıyor:
“Meseleye ırksal ya da medeniyetsel bir kategori olarak değil, ortak sorumluluk olarak bakmalıyız. İslam dininin de vurguladığı ‘ismet’ (insanın dokunulmazlığı) prensibiyle, insanı tüm çeşitliliğiyle kucaklayan evrensel bir anlayışı merkeze oturtmalıyız.”
Epistemik Kibre Karşı Çok Merkezli Jeopolitik
Dr. Esra Albayrak, günümüz bilgi ekosisteminin tek bir merkezin (Batı) hegemonyasında olmasını “epistemik kibir” olarak tanımlıyor. Saygın üniversitelerin ve uluslararası hukuk kurumlarının mevcut adaletsiz düzendeki rollerini sorgulayan Albayrak, kadim bilgi merkezlerinin canlandırılması gerektiğini ifade ediyor:
-
Bilgi kimin için üretiliyor?
-
Güç üretmenin aracı mı, yoksa hakikat arayışı mı?
-
Batı dışı bilgi gelenekleri nasıl canlandırılabilir?
İstanbul: Küresel Uzlaşının Yeni Merkezi
Tarih boyunca kültürlerin ve siyasetin kesişim noktası olan İstanbul, bu yeni uzlaşı için en güvenilir zemin olarak işaret ediliyor. Bu vizyonun ilk somut adımı ise Mayıs ayında atılıyor.
Dünya Dekolonizasyon Forumu Kapıda
11-12 Mayıs tarihlerinde İstanbul Atatürk Kültür Merkezi’nde (AKM) düzenlenecek olan Dünya Dekolonizasyon Forumu (World Decolonization Forum), dünyanın dört bir yanından akademisyen ve entelektüelleri buluşturacak:
-
70’in üzerinde akademik bildiri.
-
Dekolonyal sanat sergileri.
-
Atlas Sineması’nda Dekolonize Film Festivali.
Dr. Esra Albayrak, insanlığın mirasının tek bir hikayeye sığmayacağına inanan herkesi bu dürüst diyalog ortamına davet ederek analizini sonlandırıyor.
AA
