Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası(TCMB), Geçtiğimiz hafta açıkladığı faiz kararının özetini yayımladı.
Özette, kasım ayı enflasyonunun gıda fiyatları öncülüğünde azaldığı belirtilirken, enflasyon beklentilerinin iyileşmekle birlikte dezenflasyon süreci için risk unsuru olmaya devam ettiği vurgulandı.
Kurul, enflasyonun aralık ayında da beklentilerden düşük gelebileceğini söyledi.
TCMB’nin özeti şöyle;
“Tüketici fiyatları kasım ayında yüzde 0,87 oranında yükselmiş, yıllık enflasyon 1,80 puan düşüşle yüzde 31,07 olarak gerçekleşmiştir. Yıllık tüketici enflasyonundaki gerilemeyi gıda fiyatları sürüklerken, gıda dışında kalan tüketici fiyatlarında yıllık enflasyon görece yatay seyretmiştir. B endeksinin yıllık değişim oranı 0,35 puan düşerek yüzde 32,17’ye; C endeksinin yıllık değişim oranı da 0,40 puan azalışla yüzde 31,65’a gerilemiştir. Yıllık enflasyona katkılar gıda ve alkolsüz içecekler, temel mallar ve hizmet gruplarında sırasıyla 1,61, 0,20 ve 0,17 puan azalırken, alkol-tütün-altın ve enerji gruplarında sırasıyla 0,10 ve 0,08 puan artmıştır. Mevsimsellikten arındırılmış verilerle, tüketici fiyatlarının aylık artışı bir önceki aya kıyasla zayıflamıştır.
Kasım ayında tüketici enflasyonu gıda fiyatlarındaki gelişmelerle beklenenden düşük gerçekleşmiştir. Son aylarda olumsuz seyreden gıda fiyatlarında kasım ayındaki düşüşte sebze ürünleri öncülüğünde işlenmemiş gıda alt grubu etkili olurken, işlenmiş gıdada aylık fiyat artışı yavaşlamıştır. Bu dönemde işlenmemiş gıda fiyatlarındaki yüzde 3,33’lük azalışta sebze (yüzde -9,52), yumurta (yüzde -8,38) ve beyaz et (yüzde -8,24) fiyatlarındaki gerilemelerin etkisi hissedilmiştir. İşlenmiş gıda grubu fiyatları ise bir önceki aya kıyasla yüzde 1,50 oranında artmış; et ürünleri (yüzde 5,17) ile katı-sıvı yağlar (yüzde 4,22) fiyat artışları ile öne çıkmıştır. Hizmet fiyatları kasım ayında yüzde 1,46 oranında artarken mevsimsel etkilerden arındırıldığında hizmet enflasyonundaki yatay seyir korunmuştur. Temel mal grubu aylık fiyat artışı kasım ayında görece ılımlı seyretmiştir. Öte yandan, enerji aylık enflasyonu temelde ham petrol fiyat gelişmelerinden ayrışan motorin ürün fiyatlarının sürüklediği akaryakıt kalemine bağlı yükselmiştir.
Enflasyonun ana eğilimi eylül ayındaki artıştan sonra ekim ve kasım aylarında bir miktar gerilemiştir. Ana eğilime ilişkin göstergeler, üç aylık ortalamalar bazında ise belirgin bir değişim sergilememiştir. Mevsimsellikten arındırılmış aylık enflasyon, B endeksinde bir önceki aya kıyasla yatay seyrederken, C endeksinde artmıştır. Enflasyonun B endeksini oluşturan gruplardan işlenmiş gıdada yavaşladığı, hizmet sektöründe yatay seyrettiği, temel mallarda ise bir miktar artış kaydettiği gözlenmiştir. Dağılım ve model bazlı ana eğilim göstergeleri de bir önceki aya kıyasla azalmıştır. Tahmin performansı görece daha iyi olan medyan enflasyonun aylık bazda yüzde 1,8’e gerilediği izlenmiştir.
Kasım ayı itibarıyla son üç aylık dönemde mevsim etkilerinden arındırılmış ortalama enflasyon temel mallarda (yüzde 1,19) sınırlı ölçüde yükselirken hizmet sektöründe (yüzde 2,89) bir önceki aya kıyasla yatay seyretmiştir.
Hizmet sektöründe hâkim olan fiyatlama davranışı önemli ölçüde atalete ve şokların enflasyon üzerindeki etkilerinin uzun bir zamana yayılmasına neden olmaktadır. Bu dinamikler, hizmet enflasyonunun mallara göre yüksek seyrine neden olmaktadır. Kasım ayında, yıllık enflasyon kira ile haberleşme hizmetlerinde azalırken diğer gruplarda artmıştır. Kira enflasyonu aylık bazda yüzde 2,49 ile güç kaybetmeye devam etmiş, grup yıllık enflasyonu yüzde 63,59’a gerilemiştir. Ulaştırma alt grubunda fiyatlar yüzde 1,69 oranında artmış, bu grupta yıllık enflasyon yüzde 43,24’e yükselmiştir. Bu gelişmede, hava yoluyla yolcu taşımacılığı kalemindeki fiyat artışının etkisi öne çıkmıştır. Haberleşme alt grubu aylık fiyat artışında (yüzde 1,51) telefonla yapılan görüşme ile internet ücretlerindeki yükselişler etkili olmuştur. Lokanta-otellerde ise aylık enflasyon otel ücretlerindeki gerileme ile yüzde 0,89’a yavaşlamıştır. Diğer hizmetler alt grubunda fiyatlar yüzde 1,06 ile görece ılımlı seyretmiş, paket turlar hac hizmeti fiyatlarına istinaden artmıştır.
Perakende Ödeme Sistemi (PÖS) mikro verileri üzerinden takip edilen öncü göstergeler, aralık ayında sözleşme yenileme oranındaki gerilemenin devam ettiğine ve sözleşmelerde referans olarak kullanılan artış oranlarının yavaşladığına işaret etmektedir. Böylelikle hem aylık hem de yıllık bazda kira enflasyonundaki gerileme eğilimi sürmektedir. Gerek PÖS mikro verilerinden elde edilen yeni ve yenilenen sözleşmelerde oluşan gerekse konut değerleme raporları üzerinden takip edilen kira artış oranlarının TÜFE’deki mevcut yıllık kira enflasyonunun altında değerler aldığı ve gerilemeye devam ettiği izlenmektedir. Bununla birlikte, kira enflasyonu deprem ve kentsel dönüşüm gibi konut sektörüne özgü arz yönlü unsurların da etkisiyle, öngörülenden yüksek seyretmektedir.
Yurt içi üretici fiyatları kasım ayında yüzde 0,84 oranında artmış, yıllık enflasyon 0,23 puan yükselerek yüzde 27,23 olmuştur. Üretici fiyatları aylık enflasyonu Türk lirasındaki görünümün de etkisiyle önceki aylara kıyasla zayıflamıştır. Bu dönemde enerji fiyatları (yüzde -0,48) gerilerken, sermaye (yüzde 1,54) ve ara malları (yüzde 1,27) fiyat artışları ile öne çıkmıştır.
Kasım ayında uluslararası emtia fiyatları temelde enerji ve tarım emtia fiyatlarındaki artışın etkisiyle bir miktar yükselmiştir. Bu dönemde altın fiyatlarındaki yükseliş ise daha ılımlı gerçekleşmiştir. FAO gıda fiyatları endeksi ise kasım ayında şeker, süt ürünleri ve yağ fiyatları öncülüğünde gerilemiştir. Ekim ayında ortalama 64,7 ABD doları civarında seyreden Brent ham petrol fiyatları, aralık ayının ilk on günü itibarıyla ortalamada 63,8 ABD doları seviyesine gelmiştir. Emtia fiyatları yıl genelinde enerji tarafında gerilerken enerji dışında kalanlarda artış göstermiş, toplamda ise dezenflasyonu destekleyici bir görünüm sergilemiştir.
Küresel Arz Zinciri Baskı Endeksi kasım ayında tarihsel ortalamasının bir miktar altında gerçekleşmiştir. Küresel ve Çin’e yönelik konteyner endekslerinde temmuz ayında başlayan düşüş eğilimi kasım ayında yönünü artışa çevirse de bu durum aralık ayının ilk on günü itibarıyla kalıcı olmamıştır. Döviz kuru sepeti kasım ayında daha düşük bir oranda artmıştır. Bu dönemde mevsimsel etkilerden arındırılmış imalat sanayi PMI verileri hem girdi fiyatlarında hem de ürün fiyatlarında gerilemeye işaret etmiştir.
Kasım ayında firma ve hane halkı enflasyon beklentilerinde iyileşme gözlenirken piyasa katılımcıları beklentileri ise farklı yönde gelişmiştir. Piyasa Katılımcıları Anketi sonuçlarına göre, 2025 yıl sonu enflasyon beklentisi 0,4 puan yükselerek yüzde 32,2 seviyesine ulaşmıştır. 2026 yıl sonu enflasyon beklentisi 1,1 puan artışla yüzde 23,2 düzeyinde gerçekleşmiş ve diğer vadelerdeki beklentilerde de yükselme görülmüştür. Gelecek on iki ay ve yirmi dört ay sonrasına ilişkin enflasyon beklentileri sırasıyla 0,2 puan ve 0,3 puan yukarı yönlü güncellenerek yüzde 23,5 ve yüzde 17,7 olmuştur. 5 yıl sonrasına ilişkin enflasyon beklentisi ise 0,1 puan azalışla yüzde 11,3 düzeyinde ölçülmüştür. Öte yandan, reel sektör beklentilerine bakıldığında, firmaların on iki ay sonrasına ilişkin yıllık enflasyon beklentisi, kasım ayında 0,6 puan azalarak yüzde 35,7 seviyesine gerilemiştir. Aynı dönemde hane halkının on iki ay sonrasına ilişkin enflasyon beklentileri de 2,2 puan düşerek yüzde 52,2 seviyesinde seyretmiştir. Enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışları iyileşme işaretleri göstermekle birlikte dezenflasyon süreci açısından risk unsuru olmaya devam etmektedir.
Öncü veriler, gıda fiyatlarında kasım ayında gözlenen olumlu seyrin aralık ayında da sürdüğü yönünde sinyal vermektedir. İşlenmemiş gıda tarafında taze meyve ve sebze fiyatları gerilerken, kırmızı et fiyatlarında gözlenen artış bu olumlu seyri kısmen sınırlamaktadır. İşlenmiş gıda aylık enflasyonundaki kademeli yavaşlama eğilimi sürmektedir. Enerji fiyatları akaryakıt fiyatlarındaki düzeltmeye bağlı olarak görece yatay seyretmektedir. Öncü göstergeler aralık ayında temel mal ve hizmet gruplarında geçen aya kıyasla daha ılımlı fiyat artışları ima etmektedir. Ana eğilim göstergelerinin de aralık ayında düşüş eğilimini sürdürmesi beklenmektedir. Bu çerçevede, öncü veriler bu ayda enflasyonun son enflasyon raporunda öngörülene kıyasla daha düşük seyredeceğini ima etmektedir.
Para Politikası Kurulu (Kurul), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranının yüzde 39,5’ten yüzde 38’e indirilmesine karar vermiştir. Kurul ayrıca, Merkez Bankası gecelik vadede borç verme faiz oranını yüzde 42,5’ten yüzde 41’e, gecelik vadede borçlanma faiz oranını ise yüzde 38’den yüzde 36,5’e indirmiştir.
Fiyat istikrarı sağlanana kadar sürdürülecek sıkı para politikası duruşu talep, kur ve beklenti kanalları üzerinden dezenflasyon sürecini güçlendirecektir. Kurul politika faizine ilişkin atılacak adımları; enflasyon gerçekleşmelerini, ana eğilimini ve beklentilerini göz önünde bulundurarak ara hedeflerle uyumlu biçimde dezenflasyonun gerektirdiği sıkılığı sağlayacak şekilde belirleyecektir. Adımların büyüklüğü, enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla gözden geçirilmektedir. Enflasyon görünümünün ara hedeflerden belirgin bir biçimde ayrışması durumunda, para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır.
Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması halinde parasal aktarım mekanizması ilave makroihtiyati adımlarla desteklenecektir. Likidite koşulları yakından izlenmeye ve likidite yönetimi araçları etkili şekilde kullanılmaya devam edilecektir.
Kurul, politika kararlarını enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirleyecektir. Kurul, kararlarını öngörülebilir, veri odaklı ve şeffaf bir çerçevede alacaktır.
KAYNAK: HABER GLOBAL
