Putin, “Eğer Avrupa savaş istiyorsa, biz hazırız” dedi. Bu sözleri, Steve Witkoff ve Jared Kushner ile yaptığı 5 saatlik görüşmeden önce söyledi. Görüşmenin ardından Moskova, müzakerelerin en önemli başlıklarından biri olan Kiev ile ihtilaflı topraklar konusunda ABD ile “herhangi bir uzlaşmaya varılamadığını” duyurdu.
Bu noktadan hareket eden NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Brüksel’de İttifak’ın dışişleri bakanları toplantısını açarken müttefiklere Ukrayna’ya yönelik yatırımları ve desteği artırma çağrısını yineledi. Eski Hollanda başbakanı, Moskova’nın “caydırıcılığımızı sınamaya devam ettiğini”, “jetler ve dronlarla hava sahamızı ihlal ettiğini, sabotajlar gerçekleştirdiğini ve sularımıza casus gemiler gönderdiğini” vurguladı. “Bu eylemler pervasız ve tehlikeli” dedi.
“SADECE RUSYA DEĞİL” DEDİ
NATO lideri buraya kadar Avrupa’ya odaklandı, ardından analiz çerçevesini genişletti:
“Sadece Rusya değil” diye devam etti Rutte. Moskova’nın, Çin, Kuzey Kore ve İran ile “toplumlarımızı istikrarsızlaştırmak ve küresel kuralları yıkmak amacıyla yakın işbirliği içinde çalıştığını” söyledi. “Uzun vadeli bir karşılaşmaya hazırlanıyorlar.” Bu aslında herkesin bildiği bir gerçek ama şu anda dile getirilmesi etkisini artırıyor. İki ülke (Rusya–Çin) arasındaki ticaret hacmi 2023’te 240 milyar dolara ulaştı; Pekin, Batı yaptırımlarının ardından Moskova için hayati bir çıkış pazarı sağlayarak Rus petrol ve gazının kilit bir alıcısı haline geldi. Ayrıca Rusya’ya “çift kullanımlı” malzemeler, elektronik bileşenler ve savunma sanayi için kritik sanayi makineleri tedarik ediyor.
En az iki yıldır Pyongyang, Rusya’ya askerî personel gönderiyor; bunların içinde askerler ve inşaat birlikleri yer alıyor. Bu unsurlar Rus birliklerinin yanında savaşıyor veya Kursk bölgesi gibi işgal altındaki alanlarda yeniden inşa faaliyetlerinde kullanılıyor. Bunun yanı sıra kısa menzilli balistik füzeler, top mermileri, roketler ve havan mühimmatı sağlıyor. Tahran ise Moskova’ya binlerce Shahed kamikaze İHA’sı tedarik etti. Rus güçleri bunları askeri ve sivil hedeflere yönelik düşük maliyetli hava saldırılarında yoğun şekilde kullanıyor. Batı istihbarat ajanslarına göre İran, Rusya’ya ayrıca kısa menzilli balistik füzeler de sağladı.
ATEŞKES GÖRÜŞMELERİ BİR KEZ DAHA ÇÖKTÜ
Dolayısıyla anlatılanların hiçbiri yeni değil. Ancak bunların, bir türlü başarıya ulaşamayan ateşkes görüşmelerinin bir kez daha çöktüğü saatlerde hatırlatılması, NATO ve Avrupa Birliği’nin uzun süredir izlediği çizgide süreci hızlandırmaya hizmet ediyor. Avrupa devletleri yüzlerce milyar euro’luk yeniden silahlanma programlarından söz ediyor ve onlarca yıldır büyük ölçüde “pasif” durumda olan ordularının personel açığını gidermek için zorunlu veya gönüllü askerlik hizmetini yeniden getiriyorlar.
NATO’nun “güçlü, birlik içinde ve kararlı” şekilde yanıt verdiğini söyleyen Rutte, Avrupa müttefikleri ve Kanada’nın “savunma yatırımlarını gerçekten artırdığını” belirtti ancak “kimsenin rehavete kapılmaması gerektiğini, herkesin payına düşeni hızla yapması gerektiğini” vurguladı.
Bu sözler, Kanada’nın Avrupa Birliği’nin savunma hazırlığını hızlandırmayı hedefleyen finansal aracı SAFE (Security Action for Europe) programına 1 Aralık 2025’te katılmasına atıf niteliğindeydi. Bu araç, Avrupa savunma sanayisine acil yatırımları mümkün kılıyor.
Rutte, “Ukrayna’yı daha fazla desteklememiz gerekiyor” diyerek sözlerine devam etti ve bu süreçte PURL (Prioritized Ukraine Requirements List) mekanizmasına katkıların hızlandırılmasının önemine dikkat çekti.
