Küresel enerji trafiğinin kalbi konumundaki Hürmüz Boğazı’nda sular durulmuyor. İran Meclisi, boğazın kontrolünden devasa bir gelir elde etmeyi planlayan yasa tasarısını hızlandırdı. ISNA haber ajansının paylaştığı bilgilere göre, parlamentonun başkanlık divanı, yeni düzenlemeyle İran ekonomisine her yıl 10-15 milyar dolar arasında ek kaynak girmesini hedefliyor.
Milli Para Birimi “Riyal” İçin Yeni Dönem
Tasarının en dikkat çekici maddesi, ulusal para birimi riyali güçlendirmeye yönelik hamle oldu. Tasarı yasalaşırsa:
-
Riyal Şartı: Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapacak yabancı gemiler, harç ödemelerini yalnızca İran Riyali cinsinden yapabilecek.
-
Bankacılık Şartı: Ödemeler ya şirketlerin İran’daki ofisleri üzerinden ya da doğrudan İran bankacılık sistemi kullanılarak gerçekleştirilecek. Bu durumun, yaptırımlara rağmen İran bankalarını küresel sistemle dolaylı etkileşime sokabileceği değerlendiriliyor.
ABD ve İsrail Gemilerine Tam Yasak!
Meclis komisyonundan geçen ön tasarıda, geçişlerin siyasi duruşa göre kategorize edildiği görülüyor:
-
Dost Ülkeler: Güvenli geçiş karşılığında belirli bir transit harcı ödeyecekler.
-
ABD ve İsrail: Bu iki ülkeye ait gemilerin boğazdan geçişine tam yasak getirilecek.
-
Yaptırımcı Ülkeler: Tahran’a uygulanan yaptırımlara destek veren diğer ülkeler de ek kısıtlama ve ağırlaştırılmış harçlarla karşı karşıya kalacak.
Küresel Ticaret ve Enerji Hattında Alarm
Dünya petrol ticaretinin yaklaşık üçte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki bu hamle, nakliye maliyetlerini ve petrol fiyatlarını doğrudan etkileyebilir. Uzmanlar, “geçiş harcı” ve “riyalle ödeme” zorunluluğunun uluslararası deniz hukukuna aykırı olduğu gerekçesiyle Batılı devletler tarafından büyük bir dirençle karşılanacağını öngörüyor.
